İlk derece mahkemeleri

İlk derece mahkemeleri, Türkiye'de bir uyuşmazlığın dava yoluyla çözülmesinde başvurulan ilk mahkemelerdir. Adli yargı bünyesinde hukuk ve ceza mahkemeleri olarak iki ana kısımda toplanırlar ve iş yoğunluğu, coğrafi durum gibi faktörler göz önünde tutularak Adalet Bakanlığınca kurulur.

Hukuk Mahkemeleri

• Asliye hukuk mahkemeleri
• Sulh hukuk mahkemeleri
• Asliye ticaret mahkemeleri
• Kadastro mahkemeleri
• Tüketici mahkemeleri
• Aile mahkemeleri
• Fikri ve sınai haklar mahkemeleri gibi özel görevleri olan mahkemeler ilk derece mahkemeleri arasında yer alır.

Ceza Mahkemeleri

• Sulh ceza mahkemeleri (tek hakimli)
• Asliye ceza mahkemeleri (tek hakimli)
• Ağır ceza mahkemeleri (bir başkan ve üyelerden oluşur) olarak ayrılır.

Görev ve Yetkiler

İlk derece mahkemeleri, dava konusu olayın esasını inceleyerek hukuki değerlendirme yapar ve hüküm verir. Mahkeme kararları, kesinleşmediği sürece bölge adliye mahkemeleri ve Yargıtay tarafından denetlenebilir.

Kuruluş ve Yargı Çevresi

İlk derece mahkemeleri, bulunduğu ilin veya ilçenin adını alarak adlandırılır. Kuruluşları ve yargı çevreleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından belirlenir.

Özetle, ilk derece mahkemeleri, Türk yargı sisteminde uyuşmazlıkların temel ve ilk aşamada çözüldüğü mahkemelerdir ve hem ceza hem de hukuk alanında farklı tür ve görevlerde mahkemeleri kapsamaktadır.