Resen
Mahkemenin, taraflardan bir talep veya itiraz gelmese bile, bir hususu kendiliğinden dikkate alması anlamına gelir.
Yani:
- Bir taraf söylemese bile,
- Talep etmese bile,
- Hatta tarafın hiç haberi olmasa bile,
hakim o hususu kendiliğinden inceler ve uygular.
Hukuktaki kullanım alanları
1) Dava şartları re’sen incelenir
Örneğin:
- Görev
- Yetki (bazı davalarda)
- Taraf/dava ehliyeti
- Kesin süreler
- Yargı yolunun caiz olup olmaması
Taraflar unutsa bile hakim bakar.
2) Kamu düzenine ilişkin hususlar re’sen gözetilir
Örneğin:
- Kesin hükümsüzlük
- Kanuna aykırılık
- Hakimin reddi sebepleri
- Kamu düzenine aykırı sözleşmeler
3) Delillerin değerlendirilmesinde
Hakim, tarafın göstermediği şeyi toplayamaz ama gösterilen bir delilin değerini re’sen takdir eder.
Günlük dilde kısa karşılığı
“Re’sen” = “kendiliğinden, otomatik olarak, taraf beklemeden”
Cümle içinde örnekler
- “Mahkeme taraf ehliyetini re’sen inceler.”
- “Hakim görevli olup olmadığını re’sen gözetmek zorundadır.”
- “Kamu düzenine aykırılık hâlinde hakim re’sen işlem yapar.”