Menfi tespit davası
Menfi tespit davası, borçlunun, kendisine yöneltilen borç talebinin veya icra takibinin konusu olan borcun aslında var olmadığını mahkeme kararıyla tespit ettirmek amacıyla açtığı dava türüdür.
Hukuki niteliği ve amacı
Menfi tespit davası, hukukta bir tespit davası türüdür ve temel amacı, hukuki bir ilişkinin veya borcun mevcut olmadığının resmi olarak saptanmasıdır. Bu dava, borçlu hakkında gerçekte var olmayan bir borç nedeniyle icra takibi yapılmasının engellenmesi için açılır.
Dayanak ve süreç
- İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 72 gereğince, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında menfi tespit davası açabilir.
- Dava sonucu borçlu bulunmadığı tespit edilirse, ilgili icra takibi durur ve aynı borç için yeniden dava veya takip açılamaz.
- Menfi tespit davası, sonuç itibarıyla eda (ödemeye ilişkin) değil, tespit davası olup, delillerle borcun gerçekten var olmadığı ispatlanır.
Menfi tespit davasının sonuçları
- Mahkeme, menfi tespit kararı verdiğinde, borçlu o borca ilişkin hukuki ilişkiyi reddetmiş ve mahkemece de bundan emin olunmuş olur.
- Bu durumda borçlu, haksız icra takibine karşı korunur ve tazminat talebinde bulunabilir.
- Karar kesinleşince, aynı borç için tekrar takip yapılamaz, böylece hukuki güvenlik temin edilmiş olur.
Özetle, menfi tespit davası, borçlunun kendisine atfedilen borcun hukuken veya fiilen var olmadığını mahkemeye ispatlayarak, haksız takiplere karşı korunması ve belirsizliğin giderilmesini amaçlayan önemli bir hukuk yoludur.