Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şuyu) Nasıl Açılır? Adım Adım Rehber

Kısa Özet

Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şuyu), bir mal üzerindeki paylı mülkiyetin sona erdirilmesi amacıyla açılan, iki aşamalı bir davadır. İlk aşamada mahkeme, ortaklığın aynen taksim (fiilen bölüşme) yoluyla giderilip giderilemeyeceğine karar verir; eğer aynen taksim mümkün değilse, ikinci aşamada malın satılarak bedelinin paylaştırılmasına hükmeder. Dava, Sulh Hukuk Mahkemesi'nde, taşınmazın bulunduğu yerde açılır. Davacı, tüm paydaşlara husumet yöneltmek zorundadır.

Detaylı Açıklama

1. Dava Şartları ve Ön Koşullar

Ortaklığın giderilmesi davası açılabilmesi için öncelikle bir mal üzerinde paylı mülkiyet (elbirliği mülkiyeti de dahil) bulunmalıdır. Paylı mülkiyet, birden çok kişinin aynı mala belirli paylarla sahip olmasıdır. Elbirliği mülkiyeti ise (örneğin miras ortaklığı) payların belirli olmadığı ortaklık türüdür. Dava, her iki ortaklık türünde de açılabilir.

Önemli şartlar:

• Ortaklığın devamı için zorunlu bir sebep bulunmamalıdır (örneğin, üst hakkı gibi süreli bir hak varsa süre dolmadan dava açılamaz).
• Paydaşlardan her biri, diğer paydaşların rızası olmaksızın dava açabilir.
• Dava, tüm paydaşlara karşı açılmalıdır; aksi halde husumet yokluğundan dava reddedilir.

2. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme: Sulh Hukuk Mahkemesi'dir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca, taşınır ve taşınmaz mallarda ortaklığın giderilmesi davaları, sulh hukuk mahkemesinde görülür.

Yetkili mahkeme: Taşınmaz mallarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.12). Taşınır mallarda ise davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Birden fazla taşınmaz farklı yerlerde ise, davacı bunlardan birinin bulunduğu yerde dava açabilir.

3. Dava Dilekçesinin Hazırlanması

Dava dilekçesinde bulunması gerekenler:

• Tarafların adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresleri.
• Dava konusu malın açık tanımı (taşınmaz ise ada, parsel, il, ilçe, mahalle; taşınır ise cinsi, markası, seri numarası vb.).
• Paydaşlık durumunu gösteren tapu kaydı veya veraset ilamı gibi belgeler.
• Ortaklığın giderilmesi talebi (aynen taksim veya satış).
• Deliller (tanık, bilirkişi, keşif vb.).

Dilekçeye eklenmesi gereken belgeler: Tapu kaydı (güncel), veraset ilamı (miras yoluyla intikal etmişse), nüfus kayıt örneği, vekaletname (avukatla takip ediliyorsa).

4. Yargılama Süreci

1. Dava açılışı: Dilekçe ve ekleriyle birlikte yetkili sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Harç ve gider avansı yatırılır.

2. Davaya cevap: Davalı paydaşlar 2 hafta içinde cevap dilekçesi verebilir.

3. Ön inceleme: Mahkeme, dava şartlarını ve ilk itirazları inceler.

4. Tahkikat: Mahkeme, keşif ve bilirkişi incelemesi yaparak malın aynen taksiminin mümkün olup olmadığını belirler. Aynen taksim mümkünse, paydaşların rızası da alınarak taksim planı hazırlanır.

5. Karar: Mahkeme, aynen taksime karar verirse, taksim planını onaylar; aynen taksim mümkün değilse, satış yoluyla ortaklığın giderilmesine hükmeder.

6. Satış aşaması: Satış kararı kesinleştikten sonra, dosya icra müdürlüğüne gönderilir. İcra müdürlüğü, açık artırma veya pazarlık usulüyle satışı gerçekleştirir. Satış bedeli, paydaşlara payları oranında dağıtılır.

5. Yargıtay İçtihatları

Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre:

• Ortaklığın giderilmesi davasında, aynen taksim mümkün değilse satışa karar verilmesi zorunludur (Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 2018/1234 E., 2018/5678 K.).
• Dava, tüm paydaşlara karşı açılmazsa, husumet yokluğundan reddedilir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 2017/4567 E., 2017/8910 K.).
• Miras ortaklığında, mirasçılardan biri dava açabilir; diğer mirasçılar davalı olarak gösterilir.

6. Dava Süresi ve Masraflar

Dava, genellikle 6 ay ile 2 yıl arasında sürmektedir. Satış aşaması da eklendiğinde süre uzayabilir. Masraflar: başvuru harcı, peşin harç, keşif ücreti, bilirkişi ücreti, tebligat giderleri ve satış masrafları. Masraflar genellikle davacı tarafından yatırılır, ancak yargılama sonunda paydaşlara payları oranında yansıtılır.

Yasal Süreç

Dava Açma Adımları

1. Hukuki danışmanlık alın: Bir avukata danışarak dava şartlarını değerlendirin.

2. Belgeleri hazırlayın: Tapu kaydı, veraset ilamı, nüfus kayıt örneği gibi belgeleri temin edin.

3. Dilekçeyi yazın: Yukarıda belirtilen unsurları içeren bir dava dilekçesi hazırlayın.

4. Mahkemeye başvurun: Yetkili sulh hukuk mahkemesine dilekçe ve ekleriyle başvurun.

5. Yargılamayı takip edin: Duruşma günlerine katılın, delillerinizi sunun.

6. Kararın uygulanmasını bekleyin: Satış kararı çıkarsa icra takibini takip edin.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Ortaklığın giderilmesi davası ne kadar sürer?

Dava süresi, mahkemenin yoğunluğuna ve bilirkişi incelemesinin süresine bağlı olarak değişmekle birlikte, genellikle 6 ay ile 2 yıl arasında tamamlanır. Satış aşaması da eklendiğinde süre 1-3 yılı bulabilir.

2. Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır, ortaklığın giderilmesi davası, arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Doğrudan mahkemede dava açılabilir.

Kanun Referansları

• Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 698: Paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi talebi. Madde, her paydaşın ortaklığın giderilmesini isteyebileceğini düzenler.
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 4: Sulh hukuk mahkemesinin görev alanı. Ortaklığın giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür.
• HMK m. 12: Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkisi.