İcra hukuku: Revizyonlar arasındaki fark

İcra Hukuku
; İcra hukuku, devlet gücünü kullanarak alacaklının hakkına kavuşmasını sağlar.
Latince	Executio
Anlamı	Borçların devlet gücüyle zorla yerine getirilmesi
Hukuk Dalı	Usul hukuku / İcra ve İflas Hukuku

← Önceki değişiklik

GörselVikimetin

18.14, 26 Kasım 2025 itibarı ile sayfanın şu anki hâli

İcra hukuku (veya Cebri İcra Hukuku), borçlarını rızasıyla ödemeyen borçluların, devlet gücü aracılığıyla borçlarını ödemeye zorlanmasını düzenleyen hukuk dalıdır. Özel hukuktan doğan hakların yaptırımı (müeyyidesi) bu hukuk dalı ile sağlanır.^[1]

Bu sistemde alacaklı, hakkını bizzat zor kullanarak (ihkak-ı hak) alamaz; devletin yetkili organlarına (İcra Dairesi) başvurmak zorundadır.

İcra Teşkilatı

İcra hukukunun işleyişini sağlayan resmi organlar şunlardır:

İcra Dairesi: İcra işlerini (ödeme emri gönderme, haciz yapma, mal satma) bizzat yürüten idari organdır. Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde bulunur. Başında "İcra Müdürü" bulunur.
İcra Mahkemesi: İcra dairesinin işlemlerine karşı yapılan şikayetleri ve itirazları inceleyen, icra hukukuna özgü, sınırlı yetkili özel bir mahkemedir.

Takip Türleri

Türk İcra Hukukunda takipler, dayandıkları belgeye göre iki ana başlığa ayrılır:

1. İlamsız İcra

Alacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) olmadan da başlatabildiği takip türüdür. Sadece para ve teminat alacakları için mümkündür.

Genel Haciz Yolu: Elinde hiçbir belge olmayan (veya adi senet olan) alacaklının başvurduğu yoldur. Borçlu 7 gün içinde itiraz ederse takip durur.
Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu: Alacaklının elinde Çek, Bono veya Poliçe varsa başvurur. Bu yol daha hızlıdır ve itiraz takibi hemen durdurmaz.
Kiralanan Taşınmazların Tahliyesi: Kira bedelinin ödenmemesi veya kira süresinin bitmesi nedeniyle tahliye için yapılır.

2. İlamlı İcra

[Image of Judge in court room] Alacaklının elinde bir mahkeme kararı veya kanunen mahkeme kararı niteliğinde sayılan bir belge (Örn: Noter senedi) varsa başvurulan yoldur. Konusu para olabileceği gibi; bir malın teslimi, bir işin yapılması veya çocuk teslimi de olabilir.

Borçlu bu takibe kural olarak itiraz edemez, ilamın gereğini yerine getirmek zorundadır.

İcra Sürecinin Aşamaları

Standart bir "Haciz yoluyla takip" süreci şu aşamalardan oluşur:

Takip Talebi: Alacaklı, icra dairesine başvurarak takibi başlatır.
Ödeme Emri: İcra dairesi borçluya borcunu ödemesi veya itiraz etmesi için tebligat gönderir.
Kesinleşme: Borçlu süresi içinde (genellikle 7 gün) itiraz etmezse veya itirazı mahkemece reddedilirse takip kesinleşir.
Haciz: Kesinleşen takipten sonra alacaklının talebiyle borçlunun mallarına hukuken el konulur.
Satış: Haczedilen mallar açık artırma veya pazarlık usulüyle satılır.
Paylaştırma: Satıştan elde edilen para alacaklıya ödenir. Para yetmezse alacaklıya "Aciz Belgesi" verilir.

İcra ile İflas Arasındaki Fark

İcra Hukuku (Cüzi İcra) ile İflas Hukuku (Külli İcra) arasındaki temel farklar şunlardır:

Kriter	İcra Hukuku	İflas Hukuku
Borçlu	Herkes olabilir	Sadece Tacirler olabilir
Malvarlığı	Sadece borca yetecek kadar mal haczedilir	Borçlunun TÜM malvarlığına el konulur
Alacaklılar	Sadece takibi yapan alacaklı faydalanır	Kaydolan TÜM alacaklılar eşit şartlarda faydalanır
Hürriyet	Borçlunun tasarruf yetkisi hacizli mal hariç devam eder	Borçlunun tasarruf yetkisi tamamen kalkar

Ayrıca bakınız

Kaynakça

↑ Kuru, B. (2018). İcra ve İflas Hukuku. Legal Yayıncılık.

[1] Kuru, B. (2018). İcra ve İflas Hukuku. Legal Yayıncılık.

[1]

@@ 1. satır: / 1. satır: @@
-'''İcra hukuku''', özel hukuk alanında yer alan ve mahkeme kararlarıyla ya da borç ilişkilerinden doğan alacakların, devletin cebrî (zorlayıcı) gücü kullanılarak tahsil edilmesini düzenleyen hukuk dalıdır. İcra hukuku, borçlarını gönüllü olarak yerine getirmeyen borçlulara karşı alacaklının hakkını elde etmesini sağlayan usul kurallarını belirler. Türkiye’de icra hukuku, esas itibarıyla '''2004 tarihli İcra ve İflas Kanunu (İİK)''' ile düzenlenmiştir.
+__NOTOC__
+{{Bilgi kutusu hukuk kavramı
+| ad = İcra Hukuku
+| resim = Gavel on court desk.jpg
+| resim_boyutu = 260px
+| altyazı = İcra hukuku, devlet gücünü kullanarak alacaklının hakkına kavuşmasını sağlar.
+| latince = Executio
+| anlamı = Borçların devlet gücüyle zorla yerine getirilmesi
+| hukuk_dalı = [[Usul hukuku]] / [[İcra ve İflas Hukuku]]
+| temel_organ = [[İcra Dairesi]]
+| yasal_dayanak = [[İcra ve İflas Kanunu]] (İİK)
+| türleri = [[İlamlı icra]], [[İlamsız icra]]
+}}
-=== Tanım ve Amacı ===
+'''İcra hukuku''' (veya '''Cebri İcra Hukuku'''), borçlarını rızasıyla ödemeyen borçluların, devlet gücü aracılığıyla borçlarını ödemeye zorlanmasını düzenleyen hukuk dalıdır. Özel hukuktan doğan hakların yaptırımı (müeyyidesi) bu hukuk dalı ile sağlanır.<ref>Kuru, B. (2018). ''İcra ve İflas Hukuku''. Legal Yayıncılık.</ref>
-İcra hukukunun temel amacı, alacaklının hakkını '''barışçıl ve düzenli bir devlet mekanizması''' aracılığıyla almasını sağlamaktır. Bu hukuk dalı, “güçlünün değil, hakkın üstünlüğü” ilkesine dayanır. Alacaklı, kendi gücünü kullanarak borçludan alacağını tahsil edemez; bunu yalnızca devletin denetimindeki '''icra daireleri''' aracılığıyla gerçekleştirebilir. Bu yönüyle icra hukuku, özel hukuk ilişkilerinden doğsa da '''kamu hukuku karakteri''' taşır.
-=== İcra Takibi Türleri ===
+Bu sistemde alacaklı, hakkını bizzat zor kullanarak (ihkak-ı hak) alamaz; devletin yetkili organlarına ([[İcra Dairesi]]) başvurmak zorundadır.
-İcra hukuku kapsamında üç temel icra takibi türü bulunur:
-# '''İlâmlı icra:''' Mahkeme kararı veya ilam niteliğindeki belgeye dayanır. Alacaklının elinde kesinleşmiş bir mahkeme hükmü varsa, doğrudan icra takibine geçebilir.
+== İcra Teşkilatı ==
-# '''İlâmsız icra:''' Alacaklının elinde mahkeme kararı bulunmadığı hâllerde başvurulur. Bu durumda borçluya ödeme emri gönderilir; borçlu yedi gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir.
+İcra hukukunun işleyişini sağlayan resmi organlar şunlardır:
-# '''Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu:''' Poliçe, bono veya çek gibi kambiyo senetlerine dayanılarak yapılan özel bir takip türüdür. Bu takipte süreler daha kısadır ve borçlunun itiraz hakkı sınırlıdır.
-=== İcra Daireleri ve Görevleri ===
+* '''[[İcra Dairesi]]:''' İcra işlerini (ödeme emri gönderme, haciz yapma, mal satma) bizzat yürüten idari organdır. Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde bulunur. Başında "İcra Müdürü" bulunur.
-İcra işlemleri, '''Adalet Bakanlığı’na bağlı icra daireleri''' tarafından yürütülür. Her icra dairesinin başında bir icra müdürü bulunur. Müdür, alacaklının talebi üzerine ödeme emri çıkarır, haciz işlemlerini yürütür ve satış sürecini organize eder. Borçlu veya alacaklı, icra müdürünün işlemlerine karşı '''icra mahkemesine şikâyet''' yoluna başvurabilir.
+* '''[[İcra Mahkemesi]]:''' İcra dairesinin işlemlerine karşı yapılan şikayetleri ve itirazları inceleyen, icra hukukuna özgü, sınırlı yetkili özel bir mahkemedir.
-=== Haciz ve Satış Süreci ===
+== Takip Türleri ==
-Borçlu, ödeme emrine rağmen borcunu ödemezse, alacaklı '''haciz''' talebinde bulunabilir. Haciz, borçlunun taşınır veya taşınmaz mallarına devlet gücüyle el konulması işlemidir. Haczedilen mallar daha sonra '''açık artırma yoluyla satılır''' ve elde edilen gelir, alacaklının borcuna mahsup edilir. Haciz işlemi, hem alacaklının hakkını güvence altına alır hem de borçlunun keyfî biçimde mallarını kaçırmasını önler.
+Türk İcra Hukukunda takipler, dayandıkları belgeye göre iki ana başlığa ayrılır:
-=== İtiraz ve Şikâyet Yolları ===
+=== 1. İlamsız İcra ===
-İcra takibine maruz kalan borçlunun çeşitli itiraz hakları vardır. İlâmsız icrada borçlu, yedi gün içinde borca veya imzaya itiraz edebilir. Bu itiraz icra işlemini durdurur. Alacaklı, itirazın haksız olduğunu düşünüyorsa '''itirazın kaldırılması''' veya '''iptali davası''' açabilir. Ayrıca icra dairesinin yaptığı işlemler hukuka aykırıysa, ilgili taraf '''icra mahkemesine şikâyet''' yoluyla başvurabilir.
+Alacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) olmadan da başlatabildiği takip türüdür. Sadece '''para''' ve '''teminat''' alacakları için mümkündür.
+* '''Genel Haciz Yolu:''' Elinde hiçbir belge olmayan (veya adi senet olan) alacaklının başvurduğu yoldur. Borçlu 7 gün içinde itiraz ederse takip durur.
+* '''Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu:''' Alacaklının elinde [[Çek]], [[Bono]] veya [[Poliçe]] varsa başvurur. Bu yol daha hızlıdır ve itiraz takibi hemen durdurmaz.
+* '''Kiralanan Taşınmazların Tahliyesi:''' Kira bedelinin ödenmemesi veya kira süresinin bitmesi nedeniyle tahliye için yapılır.
-=== Kamu Düzeni ve Cebrî İcra ===
+=== 2. İlamlı İcra ===
-İcra hukuku, bireylerin özel haklarını korurken kamu düzenini de gözetir. Devlet, cebrî icra yetkisini yalnızca yargı organları aracılığıyla kullanabilir. Hiç kimse kendi hakkını kendi eliyle alma yetkisine sahip değildir. Bu ilke, hukuk devletinin en önemli unsurlarından biri olan '''“hukuki güvenlik”''' kavramının teminatıdır.
+[Image of Judge in court room]
+Alacaklının elinde bir mahkeme kararı veya kanunen mahkeme kararı niteliğinde sayılan bir belge (Örn: Noter senedi) varsa başvurulan yoldur. Konusu para olabileceği gibi; bir malın teslimi, bir işin yapılması veya çocuk teslimi de olabilir.
+* Borçlu bu takibe kural olarak itiraz edemez, ilamın gereğini yerine getirmek zorundadır.
-=== Borçlunun Hakları ve Koruma Mekanizmaları ===
+== İcra Sürecinin Aşamaları ==
-İcra hukuku yalnızca alacaklıyı korumaz; borçlunun da temel haklarını güvence altına alır. Örneğin, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesi için gerekli temel eşyalar haczedilemez. Ayrıca maaşların sadece belirli bir oranı haczedilebilir. Bu düzenlemeler, '''insan onurunun korunması''' ilkesine dayanır.
+Standart bir "Haciz yoluyla takip" süreci şu aşamalardan oluşur:
-=== Elektronik İcra ve Modernleşme ===
+# '''Takip Talebi:''' Alacaklı, icra dairesine başvurarak takibi başlatır.
-Son yıllarda icra sistemi dijitalleşmiştir. '''UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi)''' ve '''e-Devlet''' entegrasyonu sayesinde icra takipleri elektronik ortamda başlatılabilmektedir. Avukatlar, icra daireleriyle dijital dosya üzerinden iletişim kurmakta, ödeme emirleri ve haciz işlemleri elektronik imzayla yürütülmektedir. Bu dijital dönüşüm, işlemleri hızlandırmış ve bürokratik yükü azaltmıştır.
+# '''Ödeme Emri:''' İcra dairesi borçluya borcunu ödemesi veya itiraz etmesi için tebligat gönderir.
+# '''Kesinleşme:''' Borçlu süresi içinde (genellikle 7 gün) itiraz etmezse veya itirazı mahkemece reddedilirse takip kesinleşir.
+# '''[[Haciz]]:''' Kesinleşen takipten sonra alacaklının talebiyle borçlunun mallarına hukuken el konulur.
+# '''Satış:''' Haczedilen mallar açık artırma veya pazarlık usulüyle satılır.
+# '''Paylaştırma:''' Satıştan elde edilen para alacaklıya ödenir. Para yetmezse alacaklıya "Aciz Belgesi" verilir.
-=== İcra Hukukunun Ekonomik ve Toplumsal Önemi ===
+== İcra ile İflas Arasındaki Fark ==
-İcra hukuku, ekonomik yaşamın sürekliliği açısından kritik öneme sahiptir. Alacakların güvenli biçimde tahsil edilebilmesi, ticari güvenin ve kredi sisteminin temelidir. İcra sisteminin etkin işlemediği toplumlarda ekonomik istikrar zedelenir, ticaret durma noktasına gelir. Dolayısıyla icra hukuku, yalnızca bireylerin değil, '''ekonomik düzenin adalet mekanizmasıdır.'''
+İcra Hukuku (Cüzi İcra) ile İflas Hukuku (Külli İcra) arasındaki temel farklar şunlardır:
-=== İcra Hukukunun İflas Hukukuyla İlişkisi ===
+{| class="wikitable"
-İcra hukuku, '''borçlunun malvarlığının bir kısmına''' yönelik bireysel takipleri konu alırken; iflas hukuku, '''tüm malvarlığının toplu biçimde tasfiyesini''' düzenler. Her iki hukuk dalı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu içinde birlikte yer alır ve birbirini tamamlar. İcra hukuku bireysel cebrî icra, iflas hukuku ise kolektif cebrî icra olarak nitelendirilir.
+! Kriter !! İcra Hukuku !! İflas Hukuku
+|-
+| '''Borçlu''' || Herkes olabilir || Sadece [[Tacir]]ler olabilir
+|-
+| '''Malvarlığı''' || Sadece borca yetecek kadar mal haczedilir || Borçlunun TÜM malvarlığına el konulur
+|-
+| '''Alacaklılar''' || Sadece takibi yapan alacaklı faydalanır || Kaydolan TÜM alacaklılar eşit şartlarda faydalanır
+|-
+| '''Hürriyet''' || Borçlunun tasarruf yetkisi hacizli mal hariç devam eder || Borçlunun tasarruf yetkisi tamamen kalkar
+|}
-=== Sonuç ===
+== Ayrıca bakınız ==
-'''İcra hukuku''', adalet sisteminin işleyen en somut yönlerinden biridir. Mahkeme kararlarının uygulanabilirliğini, borçların tahsilini ve ekonomik düzenin devamını güvence altına alır. “Adaletin tecellisi yalnızca hükümde değil, onun uygulanmasındadır” ilkesini hayata geçiren bu hukuk dalı, hukuk devletinin fiilî gücünü temsil eder.
+* [[Haciz]]
+* [[İhtiyati haciz]]
+* [[Tebligat]]
+* [[Yediemin]]
+* [[İflas hukuku]]
-İcra hukuku, bireyler arasındaki özel alacak ilişkilerini kamu otoritesiyle buluşturarak '''adaletin pratiğe dönüşen yüzü''' olma özelliğini taşır.
+== Kaynakça ==
+{{Kaynakça}}
-__İÇİNDEKİLERYOK__
+[[Kategori:İcra ve İflas Hukuku]]
+[[Kategori:Usul hukuku]]
+[[Kategori:Hukuk yolları]]
 __DEĞİŞTİRYOK__

İcra Hukuku
İcra hukuku, devlet gücünü kullanarak alacaklının hakkına kavuşmasını sağlar.
Latince	Executio
Anlamı	Borçların devlet gücüyle zorla yerine getirilmesi
Hukuk Dalı	Usul hukuku / İcra ve İflas Hukuku