İcra hukuku

İcra Hukuku
İcra hukuku, devlet gücünü kullanarak alacaklının hakkına kavuşmasını sağlar.
Latince	Executio
Anlamı	Borçların devlet gücüyle zorla yerine getirilmesi
Hukuk Dalı	Usul hukuku / İcra ve İflas Hukuku

İcra hukuku (veya Cebri İcra Hukuku), borçlarını rızasıyla ödemeyen borçluların, devlet gücü aracılığıyla borçlarını ödemeye zorlanmasını düzenleyen hukuk dalıdır. Özel hukuktan doğan hakların yaptırımı (müeyyidesi) bu hukuk dalı ile sağlanır.

Bu sistemde alacaklı, hakkını bizzat zor kullanarak (ihkak-ı hak) alamaz; devletin yetkili organlarına (İcra Dairesi) başvurmak zorundadır.

İcra Teşkilatı

İcra hukukunun işleyişini sağlayan resmi organlar şunlardır:

• İcra Dairesi: İcra işlerini (ödeme emri gönderme, haciz yapma, mal satma) bizzat yürüten idari organdır. Her asliye mahkemesinin yargı çevresinde bulunur. Başında "İcra Müdürü" bulunur.
• İcra Mahkemesi: İcra dairesinin işlemlerine karşı yapılan şikayetleri ve itirazları inceleyen, icra hukukuna özgü, sınırlı yetkili özel bir mahkemedir.

Takip Türleri

Türk İcra Hukukunda takipler, dayandıkları belgeye göre iki ana başlığa ayrılır:

1. İlamsız İcra

Alacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) olmadan da başlatabildiği takip türüdür. Sadece para ve teminat alacakları için mümkündür.

• Genel Haciz Yolu: Elinde hiçbir belge olmayan (veya adi senet olan) alacaklının başvurduğu yoldur. Borçlu 7 gün içinde itiraz ederse takip durur.
• Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu: Alacaklının elinde Çek, Bono veya Poliçe varsa başvurur. Bu yol daha hızlıdır ve itiraz takibi hemen durdurmaz.
• Kiralanan Taşınmazların Tahliyesi: Kira bedelinin ödenmemesi veya kira süresinin bitmesi nedeniyle tahliye için yapılır.

2. İlamlı İcra

[Image of Judge in court room] Alacaklının elinde bir mahkeme kararı veya kanunen mahkeme kararı niteliğinde sayılan bir belge (Örn: Noter senedi) varsa başvurulan yoldur. Konusu para olabileceği gibi; bir malın teslimi, bir işin yapılması veya çocuk teslimi de olabilir.

• Borçlu bu takibe kural olarak itiraz edemez, ilamın gereğini yerine getirmek zorundadır.

İcra Sürecinin Aşamaları

Standart bir "Haciz yoluyla takip" süreci şu aşamalardan oluşur:

1. Takip Talebi: Alacaklı, icra dairesine başvurarak takibi başlatır.
2. Ödeme Emri: İcra dairesi borçluya borcunu ödemesi veya itiraz etmesi için tebligat gönderir.
3. Kesinleşme: Borçlu süresi içinde (genellikle 7 gün) itiraz etmezse veya itirazı mahkemece reddedilirse takip kesinleşir.
4. Haciz: Kesinleşen takipten sonra alacaklının talebiyle borçlunun mallarına hukuken el konulur.
5. Satış: Haczedilen mallar açık artırma veya pazarlık usulüyle satılır.
6. Paylaştırma: Satıştan elde edilen para alacaklıya ödenir. Para yetmezse alacaklıya "Aciz Belgesi" verilir.

İcra ile İflas Arasındaki Fark

İcra Hukuku (Cüzi İcra) ile İflas Hukuku (Külli İcra) arasındaki temel farklar şunlardır:

Kriter	İcra Hukuku	İflas Hukuku
Borçlu	Herkes olabilir	Sadece Tacirler olabilir
Malvarlığı	Sadece borca yetecek kadar mal haczedilir	Borçlunun TÜM malvarlığına el konulur
Alacaklılar	Sadece takibi yapan alacaklı faydalanır	Kaydolan TÜM alacaklılar eşit şartlarda faydalanır
Hürriyet	Borçlunun tasarruf yetkisi hacizli mal hariç devam eder	Borçlunun tasarruf yetkisi tamamen kalkar

Ayrıca bakınız

• Haciz
• İhtiyati haciz
• Tebligat
• Yediemin
• İflas hukuku