Elbirliği Mülkiyetin Paylı Mülkiyete Çevrilmesi Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Rehber

Kısa Özet

Elbirliği mülkiyeti, birden fazla kişinin bir mal üzerinde birlikte hak sahibi olduğu ancak payların belirli olmadığı bir mülkiyet türüdür. Bu durum özellikle miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda sıkça karşımıza çıkar. Mirasçılar arasında malın yönetimi, kullanımı ve devri konusunda uyuşmazlıklar yaşanabilir. Bu sorunların çözümü için en etkili yollardan biri, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesidir. Bu rehberde, elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi davasının nasıl açılacağı, hangi şartların arandığı, görevli ve yetkili mahkemenin hangisi olduğu, dava dilekçesi örneği ve sürecin adımları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Detaylı Açıklama

Elbirliği Mülkiyeti Nedir?

Elbirliği mülkiyeti, Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 701. maddesinde düzenlenmiştir. Bu mülkiyet türünde, malikler arasında önceden belirlenmiş paylar yoktur; her bir malik, malın tamamı üzerinde birlikte hak sahibidir. Bu ortaklık, kanun veya sözleşme gereği doğabilir. En yaygın örneği, miras ortaklığıdır. Mirasçılar, miras bırakanın ölümüyle birlikte tereke üzerinde elbirliği mülkiyeti hakkı kazanırlar. Bu süreçte mirasçılar, terekedeki taşınmazlar üzerinde tek başlarına tasarruf edemezler; tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir.

Paylı Mülkiyet Nedir?

Paylı mülkiyet ise TMK'nın 688. maddesinde düzenlenmiştir. Bu mülkiyet türünde, birden çok kişi bir mal üzerinde belirli paylara sahiptir. Her paydaş, kendi payı üzerinde serbestçe tasarruf edebilir; payını devredebilir, rehin verebilir veya mirasçılarına bırakabilir. Paylı mülkiyet, elbirliği mülkiyetine göre daha esnek bir yapı sunar ve taşınmazın yönetimini kolaylaştırır.

Elbirliği Mülkiyetin Paylı Mülkiyete Çevrilmesi Neden Gereklidir?

Elbirliği mülkiyetinde, taşınmazın satışı, kiralanması, ipotek edilmesi gibi işlemler için tüm mirasçıların oybirliğiyle karar alması gerekir. Bu durum, mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa işlemleri imkânsız hale getirebilir. Ayrıca, mirasçılardan birinin payını devretmek istemesi durumunda da sorunlar yaşanır. Paylı mülkiyete geçiş, bu sorunları ortadan kaldırır; her paydaş kendi payı üzerinde bağımsız tasarruf yetkisine kavuşur.

Elbirliği Mülkiyetin Paylı Mülkiyete Çevrilmesi Yöntemleri

Elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi iki şekilde gerçekleştirilebilir:

1. Anlaşma Yoluyla: Tüm mirasçıların oybirliğiyle karar vermesi halinde, tapu müdürlüğünde yapılacak bir işlemle elbirliği mülkiyet paylı mülkiyete çevrilebilir. Bu işlem için mirasçıların tamamının bizzat veya vekilleri aracılığıyla tapu müdürlüğüne başvurması ve gerekli belgeleri sunması gerekir.

2. Dava Yoluyla: Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamıyorsa, herhangi bir mirasçı veya İcra ve İflas Kanunu'nun 121. maddesi uyarınca yetki belgesi almış alacaklı, mahkemeye başvurarak elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesini talep edebilir.

Bu rehberin konusu, dava yoluyla çevirme sürecidir.

Dava Şartları

Elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi davası açabilmek için şu şartlar aranır:

• Dava Ehliyeti: Davacı, taşınmazda elbirliği mülkiyetine sahip mirasçılardan biri olmalıdır. Ayrıca, İİK m.121 uyarınca icra mahkemesinden yetki belgesi almış alacaklılar da dava açabilir.
• Dava Konusu: Dava konusu, elbirliği mülkiyete tabi bir taşınmaz olmalıdır. Taşınır mallar için bu dava açılamaz.
• Hukuki Yarar: Davacının, paylı mülkiyete geçişte hukuki bir yararı bulunmalıdır. Örneğin, taşınmazın satışı için paylı mülkiyete geçme ihtiyacı olabilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi davası, Sulh Hukuk Mahkemesinde açılır. Bu dava, taşınmazın aynına ilişkin bir dava olduğundan, yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir (TMK m. 644, HMK m. 12).

Dava Süreci

1. Dava Dilekçesinin Hazırlanması: Davacı veya vekili tarafından, Sulh Hukuk Mahkemesi'ne hitaben bir dava dilekçesi hazırlanır. Dilekçede, tarafların kimlik bilgileri, dava konusu taşınmazın tapu kaydı, elbirliği mülkiyetin varlığı ve paylı mülkiyete çevrilme talebi açıkça belirtilmelidir.

2. Dava Dilekçesinin Verilmesi: Dilekçe, taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesi'ne verilir. Mahkeme, dilekçeyi inceledikten sonra eksiklik varsa tamamlanmasını ister, yoksa dava açılmış sayılır.

3. Ön İnceleme ve Tahkikat: Mahkeme, tarafları duruşmaya çağırır. Duruşmada, tarafların beyanları alınır, deliller toplanır. Mahkeme, gerekirse keşif yapabilir veya bilirkişi incelemesi isteyebilir.

4. Karar: Mahkeme, davanın esası hakkında karar verir. Davanın kabulü halinde, elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesine karar verilir. Kararda, her bir paydaşın payı belirtilir. Paylar, miras payları oranında belirlenir.

5. Tescile İlişkin İşlemler: Karar kesinleştikten sonra, davacı veya vekili kararı tapu müdürlüğüne götürerek tescil işleminin yapılmasını talep eder. Tapu müdürlüğü, karara uygun olarak paylı mülkiyeti tescil eder.

Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıda, elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi davası için örnek bir dilekçe sunulmuştur:

```

T.C. … SULH HUKUK MAHKEMESİ'NE

DAVACI : (Adı Soyadı, T.C. Kimlik No, Adres)

VEKİLİ : (Varsa Avukatın Adı, Adres)

DAVALI : (Diğer mirasçıların adı soyadı, T.C. Kimlik No, Adres)

KONU : Elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR :

1. Müvekkilim, … ili, … ilçesi, … mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda mirasçı olarak elbirliği mülkiyet hakkına sahiptir.

2. Taşınmaz, miras bırakan …'dan intikal etmiştir. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığından, elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi gerekmektedir.

3. Türk Medeni Kanunu'nun 644. maddesi uyarınca, elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesine karar verilmesini talep ediyoruz.

HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 644, HMK m. 12 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER : Tapu kaydı, mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları, tanık beyanları, keşif, bilirkişi incelemesi ve sair deliller.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz edilen nedenlerle, dava konusu taşınmazda elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini vekaleten talep ederim.

Tarih: …/…/20…

Davacı Vekili

(İmza)

```

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Dava açmadan önce, mirasçılar arasında anlaşma sağlanması için arabuluculuk veya sulh görüşmeleri yapılabilir. Ancak bu dava için arabuluculuk zorunlu değildir.
• Dava dilekçesinde, taşınmazın tapu kaydının doğru ve eksiksiz belirtilmesi önemlidir.
• Davalılar, diğer tüm mirasçılardır. Mirasçılardan biri davacı ise, diğerleri davalı olarak gösterilmelidir.
• Mahkeme, tarafların miras paylarını dikkate alarak paylı mülkiyete geçişi sağlar. Bu nedenle, mirasçılık belgesinin güncel olması önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi davasını kimler açabilir?

Bu davayı, taşınmazda elbirliği mülkiyetine sahip olan mirasçılardan herhangi biri açabilir. Ayrıca, İcra ve İflas Kanunu'nun 121. maddesi uyarınca icra mahkemesinden yetki belgesi almış alacaklılar da dava açma hakkına sahiptir.

2. Bu dava ne kadar sürer?

Dava süresi, mahkemenin iş yüküne ve tarafların durumuna göre değişebilir. Genellikle birkaç ay içinde sonuçlanabilir. Ancak, keşif veya bilirkişi incelemesi gerekirse süre uzayabilir.

3. Dava sonucunda paylar nasıl belirlenir?

Mahkeme, mirasçıların miras paylarını esas alarak paylı mülkiyete geçişi sağlar. Örneğin, iki mirasçı varsa ve miras payları eşitse, her biri 1/2 pay sahibi olur.

Kanun Referansları

• Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 644: Elbirliği mülkiyetin paylı mülkiyete çevrilmesi düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, miras ortaklığına tabi mallarda, ortaklardan her biri, diğer ortakların paylarına oranla paylı mülkiyete geçilmesini isteyebilir.
• Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 701: Elbirliği mülkiyetinin tanımı ve özellikleri belirtilmiştir.
• İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 121: Alacaklıların, borçlunun elbirliği mülkiyetindeki payını satışa çıkarabilmesi için icra mahkemesinden yetki belgesi alabileceği düzenlenmiştir.