İş Kazası Tazminatında SGK Ödemelerinin Mahsubu ve İşverenin Sorumluluğunun Hesaplanması: 2026 Güncel Uygulama

Kısa Tanım

İş kazası tazminatında SGK ödemelerinin mahsubu, işçinin veya hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan aldığı geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri gibi ödemelerin, işverene karşı açılan maddi tazminat davasında hesaplanan toplam zarardan düşülmesi işlemidir. Bu mahsup sonrasında kalan bakiye zarar, işverenin sorumluluğunu oluşturur. 2026 yılı itibarıyla Yargıtay içtihatları, mahsup yönteminde önemli değişiklikler getirmiş olup, özellikle sürekli iş göremezlik gelirlerinin peşin sermaye değerinin mahsubunda güncel aktüerya hesaplamaları esas alınmaktadır.

Detaylı Açıklama

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde tanımlanmış olup, işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğünü düzenleyen 6331 sayılı Kanun ile birlikte değerlendirilmelidir. İş kazası meydana geldiğinde, işçi hem SGK'dan çeşitli ödemeler alır hem de kusurlu işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Ancak burada önemli olan, aynı zararın iki kez tazmin edilmesini önlemek amacıyla SGK ödemelerinin mahsubudur.

SGK Tarafından Yapılan Ödemeler

SGK, iş kazası sonucu aşağıdaki ödemeleri yapar:

* Geçici iş göremezlik ödeneği: İşçinin iyileşme süresince çalışamadığı günler için ödenen gelir.

* Sürekli iş göremezlik geliri: İşçinin meslekte kazanma gücünde sürekli azalma olması halinde bağlanan gelir.

* Ölüm geliri: İşçinin ölümü halinde hak sahiplerine (eş, çocuk, ana-baba) bağlanan gelir.

* Cenaze ödeneği: Ölüm halinde yapılan defnetme yardımı.

* Tedavi masrafları: Sağlık hizmetleri kapsamında karşılanan giderler.

Bu ödemeler, işverenin sorumluluğunu azaltıcı etki yapar; ancak işverenin kusuru oranında sorumluluğu devam eder.

Mahsup ve Denkleştirme Kuralları

Mahsup işlemi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesi çerçevesinde yapılır. TBK m.55'e göre, "Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Bu hesaplamada, kazanç kaybı ve diğer zararlar, sosyal güvenlik kurumlarının sağladığı edimler göz önünde tutularak belirlenir." Yani SGK ödemeleri, hesaplanan zarardan indirilir.

Yargıtay'ın 2026 güncel içtihatlarına göre mahsup işlemi şu şekilde yapılır:

1. Geçici iş göremezlik ödeneği: İşçinin çalışamadığı dönem için hesaplanan kazanç kaybından, SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği doğrudan düşülür. Ancak bu ödenek, işçinin gerçek kazancının tamamını karşılamıyorsa, aradaki fark işverenden talep edilebilir.

2. Sürekli iş göremezlik geliri: İşçinin sürekli iş göremezlik oranı üzerinden hesaplanan maddi zarardan, SGK'nın bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri mahsup edilir. Peşin sermaye değeri, gelirin ilk bağlandığı tarihteki verilere göre hesaplanır ve Yargıtay, bu değerin güncellenmesi gerektiğini kabul etmektedir. 2026 yılında, peşin sermaye değeri hesaplanırken %1,8 teknik faiz oranı ve güncel yaşam tabloları (TRH-2010) kullanılmaktadır.

3. Ölüm geliri: Destekten yoksun kalan hak sahiplerinin maddi tazminatı hesaplanırken, SGK'nın bağladığı ölüm gelirinin peşin sermaye değeri mahsup edilir. Ayrıca cenaze ödeneği de tazminattan düşülür.

Önemli bir husus, SGK'nın işverene rücu hakkıdır. 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesine göre, işverenin kusuru oranında SGK'nın yaptığı ödemeleri işverene rücu etme hakkı vardır. Bu rücu davası, işçinin açtığı tazminat davasından bağımsızdır. Ancak işçi, SGK'dan aldığı ödemeleri aşan zararını işverenden talep edebilir.

İşverenin Sorumluluğunun Hesaplanması

İşverenin sorumluluğu, işçinin toplam maddi zararından SGK ödemelerinin mahsubu sonrası kalan bakiye zarardır. Hesaplama adımları:

* Adım 1: İşçinin yaşı, kazancı, iş göremezlik oranı ve bakiye ömrü dikkate alınarak maddi zarar hesaplanır (aktüerya bilirkişisi tarafından).

* Adım 2: SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri ve varsa ölüm geliri peşin sermaye değeri bu zarardan düşülür.

* Adım 3: Kalan miktar, işverenin kusur oranı ile çarpılarak işverenin sorumlu olduğu tazminat belirlenir. Örneğin, işveren %70 kusurlu ise, bakiye zararın %70'i işverenden talep edilebilir.

2026 Yargıtay kararlarına göre, SGK ödemeleri mahsup edilirken şu ilkeler gözetilir:

* Denkleştirme: SGK ödemeleri, işçinin aynı zarar kalemine ilişkin olmalıdır. Örneğin, geçici iş göremezlik ödeneği, sadece geçici iş göremezlik dönemine ilişkin kazanç kaybından düşülür.

* Güncelleme: Peşin sermaye değerleri, hesaplama tarihine kadar güncellenir. Yargıtay, 2026'da bu güncellemenin TÜFE oranında yapılması gerektiğini belirtmiştir.

* Kusur indirimi: Mahsup, kusur indiriminden önce yapılır. Yani önce SGK ödemeleri düşülür, sonra işverenin kusur oranı uygulanır.

Yasal Süreç

İş kazası tazminat davası süreci şu şekildedir:

1. İş kazasının tespiti: SGK'ya bildirim ve kaza tespit tutanağı.

2. Maluliyet tespiti: SGK veya Adli Tıp Kurumu'ndan maluliyet raporu alınması.

3. Dava açılması: İşçi veya hak sahipleri, işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açar.

4. Bilirkişi incelemesi: Aktüerya bilirkişisi zararı hesaplar, SGK ödemelerini mahsup eder.

5. Karar: Mahkeme, bakiye zarar üzerinden işverenin kusuru oranında tazminata hükmeder.

Zamanaşımı süresi, 6098 sayılı TBK m.72 uyarınca 2 yıl veya 10 yıldır. Ancak iş kazalarında ceza zamanaşımı süresi (15 yıl) uygulanabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği tazminattan mahsup edilir mi?

Evet, geçici iş göremezlik ödeneği, işçinin çalışamadığı dönemdeki kazanç kaybına karşılık geldiği için maddi tazminat hesabından mahsup edilir. Ancak bu ödenek, işçinin gerçek kazancının tamamını karşılamıyorsa, aradaki fark işverenden talep edilebilir. Yargıtay, geçici iş göremezlik ödeneğinin mahsubunda, ödeneğin bağlandığı tarihteki miktarın değil, güncellenmiş değerinin dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.

2. İşverenin sorumluluğu SGK ödemeleri sonrası nasıl hesaplanır?

İşverenin sorumluluğu, işçinin toplam maddi zararından SGK'nın yaptığı tüm ödemelerin (geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri, ölüm geliri vb.) mahsup edilmesinden sonra kalan bakiye zarar üzerinden hesaplanır. Bu bakiye zarara işverenin kusur oranı uygulanır. Örneğin, toplam zarar 500.000 TL, SGK ödemeleri 200.000 TL ise bakiye zarar 300.000 TL'dir. İşveren %60 kusurlu ise sorumluluğu 180.000 TL olur.

Kanun Referansları

* 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Madde 21: İşverenin, iş kazası ve meslek hastalığı halinde SGK'ya karşı sorumluluğunu ve rücu hakkını düzenler.

* 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, Madde 55: Bedensel zararların ve destekten yoksun kalma zararlarının hesaplanmasında sosyal güvenlik kurumlarının sağladığı edimlerin göz önünde tutulacağını belirtir.

* 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Madde 4: İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alma yükümlülüğünü düzenler.