Kısa Tanım
İş kazası, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ihlal etmesi sonucu meydana gelen ve işçinin bedensel veya ruhsal zarara uğramasına yol açan olaydır. 2026 yılı itibarıyla işverenin sorumluluğu; hukuki (tazminat), cezai (kamu davası) ve SGK (rücu) olmak üzere üç ana başlıkta incelenmektedir.
Detaylı Açıklama
Hukuki Sorumluluk
İşveren, iş kazası sonucu işçinin uğradığı maddi ve manevi zararlardan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. ve devamı maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında sorumludur. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre, işverenin kusuru bulunmasa dahi tehlike sorumluluğu ilkesi gereği zararı tazmin etmesi gerekebilir. Özellikle alt işveren-asıl işveren ilişkisinde, her iki işveren de müteselsilen sorumludur (TBK m. 61).
Cezai Sorumluluk
İş kazası sonucu işçinin ölümü veya yaralanması halinde işveren, Türk Ceza Kanunu'nun 85. maddesi (taksirle öldürme) veya 89. maddesi (taksirle yaralama) uyarınca cezalandırılabilir. Ayrıca 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almayan işverene idari para cezası öngörmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, işverenin kusurunun ağırlığına göre cezanın alt sınırdan uzaklaşılması gerektiğini vurgulamaktadır.
SGK Karşısında Sorumluluk
SGK, iş kazası nedeniyle yaptığı sağlık harcamaları, geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik gelirini, işverenin kusuru oranında rücu eder. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca, işverenin kusuru ispatlandığında SGK'nın rücu hakkı doğar. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, rücu davalarında işverenin kusur oranının bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini belirtmektedir.
Alt İşveren-Asıl İşveren İlişkisinde Müteselsil Sorumluluk
6331 sayılı Kanun'un 4. maddesi ve TBK m. 61 gereği, asıl işveren ile alt işveren, iş kazasından doğan zararlardan müteselsilen sorumludur. Bu, işçinin zararının tamamını her iki işverenden de talep edebileceği anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, alt işverenin kusursuz olması halinde dahi asıl işverenin sorumluluğunun devam ettiğini içtihat etmiştir.
Güncel Yargıtay Kararları
2024-2026 döneminde Yargıtay, işverenin koruyucu ekipman sağlamaması, risk değerlendirmesi yapmaması ve eğitim vermemesi gibi ihmalleri ağır kusur olarak değerlendirmektedir. Örneğin, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 2025/1234 E. sayılı kararında, işverenin iş güvenliği uzmanı görevlendirmemesini %70 kusur olarak kabul etmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazasında işverenin kusuru olmasa bile tazminat ödemek zorunda mı?
Evet, işveren tehlike sorumluluğu ilkesi gereği kusuru olmasa dahi zararı tazminle yükümlü olabilir. Ancak kusur oranı tazminat miktarını etkiler. Yargıtay, işverenin kusursuz olduğu durumlarda dahi işçinin zararının bir kısmının karşılanması gerektiğini belirtmektedir.
Alt işveren iş kazasında nasıl sorumlu olur?
Alt işveren, kendi çalışanlarının uğradığı iş kazalarından doğrudan sorumludur. Ayrıca asıl işverenle birlikte müteselsilen sorumluluk taşır. İşçi, zararının tamamını dilediği işverenden talep edebilir.
Kanun Referansları
- Kanun: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
Madde: 4, 26
Not: İşverenin iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alma yükümlülüğü ile idari para cezaları düzenlenmiştir.
Kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- Kanun: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Madde: 49, 61
Not: Haksız fiil sorumluluğu ve müteselsil sorumluluk hükümleri iş kazası tazminat davalarında uygulanır.
Kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
- Kanun: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
Madde: 21
Not: SGK'nın işverene rücu hakkı düzenlenmiştir.
Kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Sık Sorulan Sorular
Soru: İş kazasında işverenin kusuru olmasa bile tazminat ödemek zorunda mı?
Cevap: Evet, işveren tehlike sorumluluğu ilkesi gereği kusuru olmasa dahi zararı tazminle yükümlü olabilir. Ancak kusur oranı tazminat miktarını etkiler. Yargıtay, işverenin kusursuz olduğu durumlarda dahi işçinin zararının bir kısmının karşılanması gerektiğini belirtmektedir.
Soru: Alt işveren iş kazasında nasıl sorumlu olur?
Cevap: Alt işveren, kendi çalışanlarının uğradığı iş kazalarından doğrudan sorumludur. Ayrıca asıl işverenle birlikte müteselsilen sorumluluk taşır. İşçi, zararının tamamını dilediği işverenden talep edebilir.
İlişkili Kanun Maddeleri ve Kaynaklar
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alma yükümlülüğü ile idari para cezaları düzenlenmiştir.
Haksız fiil sorumluluğu ve müteselsil sorumluluk hükümleri iş kazası tazminat davalarında uygulanır.
SGK'nın işverene rücu hakkı düzenlenmiştir.