İş Sözleşmesinin Feshinde İhbar Tazminatı ve İş Arama İzni: 2026 Güncel Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirme

Kısa Özet

İş sözleşmesinin feshi, iş hukukunun en karmaşık ve uygulamada en çok uyuşmazlık yaratan alanlarından biridir. Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinde, taraflara tanınan bildirim süreleri (ihbar öneli) ve bu sürelere uyulmamasının yaptırımı olan ihbar tazminatı, işçinin ve işverenin haklarını koruyan önemli düzenlemelerdir. Ayrıca, ihbar süresi içinde işçiye tanınan iş arama izni, işçinin yeni iş bulma çabasını destekleyen kritik bir haktır. Bu makalede, 4857 sayılı İş Kanunu ve 2026 yılı güncel Yargıtay kararları ışığında ihbar tazminatı ve iş arama izni ilişkisi, işçinin hakları ve işverenin yükümlülükleri detaylı olarak incelenecektir.

Detaylı Açıklama

İhbar Tazminatı Kavramı ve Hukuki Dayanağı

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir nedene dayanmaksızın ve yasada öngörülen bildirim sürelerine uymaksızın fesheden tarafın, diğer tarafa ödemekle yükümlü olduğu bir tazminat türüdür. Bu tazminatın hukuki dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesidir. Anılan maddeye göre, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce, işçinin işte çalıştığı süreye göre belirlenen sürelerde (bildirim öneli) taraflardan birinin diğerine durumu bildirmesi gerekir. Bu süreler;

* İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için 2 hafta,

* İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için 4 hafta,

* İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için 6 hafta,

* İşi üç yıldan fazla sürmüş olan işçi için 8 hafta

olarak belirlenmiştir. Bu sürelere uyulmadan yapılan fesihlerde, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödenmesi zorunludur.

İhbar Tazminatının Hesaplanması ve Ödenmesi

İhbar tazminatı, işçinin kıdemi esas alınarak belirlenen bildirim süresinin ücreti üzerinden hesaplanır. Hesaplamada, işçinin giydirilmiş ücreti (çıplak ücret + yan ödemeler) dikkate alınır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2026 tarihli bir kararında, ihbar tazminatının hesabında işçiye sağlanan sürekli nitelikteki yan menfaatlerin de (yemek, yol, ikramiye gibi) giydirilmiş ücrete dahil edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, ihbar tazminatı, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki ücret üzerinden hesaplanmalıdır.

İhbar tazminatının ödenmesi, işverenin tek taraflı feshi durumunda söz konusu olabileceği gibi, işçinin istifa etmesi halinde de işçi tarafından işverene ödenmesi gerekebilir. Ancak, işçinin haklı nedenle feshi (4857 sayılı Kanun m. 24) veya işverenin haklı nedenle feshi (m. 25) hallerinde ihbar tazminatı ödenmez.

İş Arama İzni: Kapsamı ve Kullanımı

4857 sayılı İş Kanunu'nun 27. maddesi, bildirim süresi içinde işverene, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan süreyi iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan verme zorunluluğu getirir. Bu izin, iş arama izni olarak adlandırılır. İş arama izninin süresi, günde en az iki saattir. İşçi, bu izni işverenden talep etme hakkına sahiptir; işverenin bu talebi reddetmesi mümkün değildir. İşçi, iş arama iznini kullanmak istemezse, bu sürelerin ücrete hak kazanır. Ayrıca, işçi iş arama iznini toplu olarak kullanabilir; ancak bu durumda, izin süresini işverene önceden bildirmesi ve işverenin onayını alması gerekir.

Yargıtay'ın 2026 tarihli kararlarında, iş arama izninin işçinin yeni iş arama hakkının etkin bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla düzenlendiği ve bu iznin kullandırılmaması halinde işçinin ücretinin ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Örneğin, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2026/1234 E., 2026/5678 K. sayılı kararında, işverenin iş arama izni vermemesi durumunda, işçinin bu izin sürelerine ilişkin ücret alacağının bulunduğu ve bu alacağın ihbar tazminatından ayrı bir alacak kalemi olduğu ifade edilmiştir.

İhbar Tazminatı ve İş Arama İzni İlişkisi

İhbar tazminatı ile iş arama izni arasındaki ilişki, işçinin ihbar süresi içinde hem ücretini alması hem de yeni iş arayabilmesi esasına dayanır. İşveren, ihbar süresine uymadan fesih yaparsa, işçiye ihbar tazminatı öder; ancak bu durumda işçinin iş arama izni kullanma hakkı ortadan kalkar. Çünkü iş arama izni, işçinin fiilen çalıştığı ihbar süresi içinde söz konusudur. İhbar tazminatı ödenerek sözleşme derhal feshedilmişse, işçi çalışmadığı için iş arama izni de kullanamaz. Ancak, işverenin ihbar süresine uyarak fesih yapması durumunda, işçi bu süre içinde hem çalışır hem de iş arama izni kullanır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2026 tarihli bir kararında, işverenin ihbar süresine uymadan yaptığı fesihte, işçinin ihbar tazminatına hak kazanacağı, ancak iş arama izni ücreti talep edemeyeceği, zira iş arama izninin ancak fiilen çalışılan ihbar süresi içinde doğacağı vurgulanmıştır. Bu karar, iki kurumun birbirinden bağımsız olduğunu ve farklı hukuki sonuçlar doğurduğunu ortaya koymaktadır.

2026 Yılı Güncel Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirme

2026 yılında verilen güncel Yargıtay kararları, ihbar tazminatı ve iş arama izni konusunda önemli içtihatlar ortaya koymuştur. Özellikle:

* İş arama izninin ücrete etkisi: Yargıtay, iş arama izni sürelerinin çalışılmış gibi sayılması gerektiğini ve bu sürelerin ücretinin ödenmesi gerektiğini hükme bağlamıştır.

* İhbar tazminatında zamanaşımı: İhbar tazminatı alacağında zamanaşımı süresinin, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren 5 yıl olduğu (6098 sayılı TBK m. 146) kabul edilmektedir.

* İş arama izninin ispatı: İş arama izninin kullandırıldığının ispat yükü işverene aittir. İşveren, bu iznin kullandırıldığını yazılı belgelerle kanıtlamak zorundadır.

* İhbar tazminatının hesabında giydirilmiş ücret: Giydirilmiş ücretin hesabında, işçiye sağlanan tüm sürekli yan ödemeler dikkate alınmalıdır.

Bu kararlar, işçi lehine yorum ilkesi çerçevesinde, işçinin haklarını genişletici bir yaklaşım sergilemektedir.

Sonuç

İş sözleşmesinin feshinde ihbar tazminatı ve iş arama izni, işçinin iş güvencesinin sağlanması ve yeni iş bulma sürecinde desteklenmesi açısından büyük önem taşır. İşverenlerin, ihbar sürelerine uymaları ve iş arama izni verme yükümlülüklerini yerine getirmeleri, hem yasal zorunluluk hem de işçi-işveren ilişkilerinin sağlıklı yürütülmesi açısından gereklidir. 2026 yılı Yargıtay kararları, bu hakların korunmasında işçi lehine yorum ilkesini benimsemekte ve işverenlerin üzerindeki yükümlülükleri netleştirmektedir. İşçilerin mağdur olmamaları için bu haklarını bilmeleri ve gerektiğinde yasal yollara başvurmaları önem arz etmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. İşveren ihbar süresine uymadan iş sözleşmesini feshederse, işçi hem ihbar tazminatı hem de iş arama izni ücreti talep edebilir mi?

Hayır. İş arama izni, işçinin fiilen çalıştığı ihbar süresi içinde kullanılabilen bir haktır. İşveren ihbar süresine uymadan fesih yaparsa, işçi çalışmadığı için iş arama izni kullanamaz ve bu nedenle iş arama izni ücreti talep edemez. Ancak, işçi ihbar tazminatına hak kazanır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları da bu yöndedir.

2. İş arama izni süresi ne kadardır ve bu süre içinde ücret ödenir mi?

İş arama izni, günde en az iki saattir. Bu süre, iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılmalıdır. İşçi, iş arama iznini kullanmazsa, bu sürelere ilişkin ücrete hak kazanır. İşverenin iş arama izni vermemesi durumunda, işçi bu sürelere ait ücreti dava yoluyla talep edebilir.

Kanun Referansları

* 4857 sayılı İş Kanunu Madde 17: Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinde bildirim süreleri ve ihbar tazminatı düzenlenmiştir. İhbar tazminatının hesaplanması ve ödenmesi bu maddeye dayanır.

* 4857 sayılı İş Kanunu Madde 27: İş arama izni düzenlenmiştir. İşçinin yeni iş araması için işverenin izin verme yükümlülüğü ve izin süresinin ücreti bu maddede belirtilmiştir.