Türkiye Büyük Millet Meclisi: Revizyonlar arasındaki fark

Hukukipedia sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
← Önceki değişiklik
GörselVikimetin
Değişiklik özeti yok
 
(Aynı kullanıcının aradaki diğer 6 değişikliği gösterilmiyor)
1. satır: 1. satır:
'''Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)''', Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre ulusal egemenliği (Millî İrade) temsil eden ve bu egemenliği Anayasa'nın belirlediği yetkilerle kullanan '''yasama organıdır'''. Türkiye'nin başkenti Ankara'da bulunur.
__NOTOC__
{| class="wikitable"
{{Bilgi kutusu yasama organı
|'''Dönem'''
| ad = Türkiye Büyük Millet Meclisi
|'''Açıklama'''
| resim2 = TBMM Genel Kurul.jpg
|-
| resim2_boyutu = 300px
|'''Kuruluş'''
| altyazı = TBMM Genel Kurulu'nun görünümü
|TBMM, I. Dünya Savaşı'ndan sonra işgal altındaki topraklarda ulusal direnişi örgütlemek amacıyla '''23 Nisan 1920''' tarihinde Ankara'da açılmıştır. Bu tarih, ulusal egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunun ilan edildiği gündür.
| tür = [[Tek meclisli]]
|-
| başkan = [[Meclis Başkanı]]
|'''Cumhuriyet Dönemi'''
| üye_sayısı = 600 Milletvekili
|Cumhuriyet'in ilanı (1923) ile birlikte meclis, devletin temel yapısını kuran ve modern yasaları çıkaran merkezi otorite olmuştur.
| siyasi_gruplar = Evet
|}
| seçim_sistemi = [[D'Hondt sistemi]]
| son_seçim = 14 Mayıs 2023
| toplantı_yeri = [[Çankaya]], [[Ankara]]
| kuruluş = 23 Nisan 1920
| slogan = "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir."
| web_sitesi = [https://www.tbmm.gov.tr tbmm.gov.tr]
}}


=== Temel İlkeler ===
'''Türkiye Büyük Millet Meclisi''' (kısaca '''TBMM''' veya '''Meclis'''), [[Türkiye Cumhuriyeti]]'nin anayasal devlet organlarından biridir ve yasama yetkisini Türk Milleti adına kullanır. "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir" ilkesi, Meclis'in varoluş temelini oluşturur.
TBMM, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda (özellikle '''1982 Anayasası''') belirtilen temel ilkelere dayanır:


* '''Millî Egemenlik:''' Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir. Millet, egemenliğini Anayasa'nın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle kullanır.
[[23 Nisan 1920]]'de [[Ankara]]'da kurulan Meclis, [[Türk Kurtuluş Savaşı]]'nı yönetmiş olması nedeniyle "Gazi Meclis" unvanıyla da anılır.
* '''Yasama Yetkisinin Devredilemezliği:''' Yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM’nindir ve bu yetki devredilemez.
* '''Tek Meclis Sistemi (Unicameral):''' Türk yasama organı, iki meclis (Temsilciler Meclisi ve Senato gibi) yerine tek bir meclisten (TBMM) oluşur.


=== Yapı ve İşleyiş ===
== Tarihçe ==
{| class="wikitable"
Meclis, [[I. Dünya Savaşı]] sonrasında [[İstanbul]]'un işgal edilmesi ve [[Meclis-i Mebûsan]]'ın kapatılmasının ardından, [[Mustafa Kemal Atatürk]] önderliğinde toplanmıştır.
|'''Başlık'''
|'''Açıklama'''
|-
|'''Üye Sayısı'''
|Meclis, '''600 milletvekilinden''' oluşur.
|-
|'''Seçim Dönemi'''
|Milletvekili seçimleri '''beş yılda bir''' yapılır. Meclis, bu süreden önce seçimlerin yenilenmesine karar verebilir veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimler yenilenebilir.
|-
|'''Meclis Başkanı'''
|TBMM Genel Kurulu tarafından üyeleri arasından seçilen, meclis çalışmalarını yöneten ve meclisi temsil eden makamdır.
|-
|'''Meclis Grupları'''
|En az '''20 milletvekiline''' sahip siyasi partiler, mecliste kendi gruplarını kurabilirler. Bu gruplar, yasama süreçlerinde ve meclis yönetiminde önemli role sahiptirler.
|}


=== Görev ve Yetkileri ===
* '''Birinci Meclis (1920-1923):''' Kurtuluş Savaşı'nı yöneten, [[Teşkilat-ı Esasiye Kanunu]]'nu (1921 Anayasası) kabul eden ve Saltanatı kaldıran meclistir.
TBMM'nin temel görev ve yetkileri Anayasa'nın 87. maddesinde düzenlenmiştir. Başlıca yetkileri şunlardır:
* '''İkinci Meclis (1923-1927):''' [[Cumhuriyet]]'i ilan eden, [[Hilafet]]'i kaldıran ve [[Lozan Antlaşması]]'nı onaylayan meclistir.


==== 1. Kanun Yapmak (Yasama) ====
== Görev ve Yetkileri ==
[[Türkiye Cumhuriyeti Anayasası]]'nın 87. maddesine göre TBMM'nin başlıca görevleri şunlardır:


* Kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, değiştirmek veya reddetmek.
* '''Kanun Yapmak:''' Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
* Uluslararası antlaşmaları onaylamayı uygun bulmak.
* '''Bütçe:''' Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek.
* '''Uluslararası Antlaşmalar:''' Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
* '''Savaş İlanı:''' Savaş ilanına ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yurt dışına gönderilmesine karar vermek.
* '''Af Yetkisi:''' Genel ve özel af ilanına karar vermek (nitelikli çoğunlukla).
* '''Üye Seçimi:''' [[Anayasa Mahkemesi]]'ne, [[RTÜK]]'e ve [[Sayıştay]]'a üye seçmek.


==== 2. Denetim Yapmak ====
== Yapısı ve İşleyişi ==
Meclis, yürütme organını (Cumhurbaşkanı ve Bakanları) denetleme yetkisine sahiptir. Başlıca denetim yolları şunlardır:
TBMM, genel oyla seçilen '''600 milletvekili'''nden oluşur. Yasama dönemi 5 yıldır.


* '''Meclis Araştırması:''' Belirli bir konuda bilgi edinmek için yapılan inceleme.
=== Başkanlık Divanı ===
* '''Genel Görüşme:''' Toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren konuların mecliste tartışılması.
Meclis çalışmalarını yöneten kuruldur. Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Başkan, meclis içinden gizli oyla seçilir.
* '''Meclis Soruşturması:''' Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla yapılan soruşturma.
* '''Yazılı Soru:''' Milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardan yazılı olarak bilgi istemesi.


==== 3. Diğer Önemli Yetkileri ====
=== Komisyonlar ===
Genel Kurul'a gelmeden önce kanun tekliflerinin görüşüldüğü uzmanlık organlarıdır.
* [[Adalet Komisyonu]]
* [[Anayasa Komisyonu]]
* [[Plan ve Bütçe Komisyonu]]
* [[Dışişleri Komisyonu]]


* '''Bütçe ve Kesin Hesap Kanun Tekliflerini Görüşmek ve Kabul Etmek.''' (En temel mali yetkisidir.)
=== Siyasi Parti Grupları ===
* Para basılmasına karar vermek.
Meclis'te en az '''20 milletvekili'''ne sahip olan siyasi partiler grup kurabilirler. Gruplar, meclis çalışmalarında ve komisyonlarda üye sayıları oranında temsil edilirler.
* Savaş ilanına karar vermek (uluslararası hukuk ve antlaşmaların gerektirdiği haller saklı kalmak kaydıyla).
 
* Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt dışına gönderilmesine veya yabancı askerlerin Türkiye'de bulunmasına izin vermek.
== Seçim Sistemi ==
* Genel ve özel af ilânına karar vermek.
Milletvekili genel seçimleri 5 yılda bir, Cumhurbaşkanı seçimi ile aynı gün yapılır.
* Anayasa değişikliklerini kabul etmek.
* Seçimlerde '''%7 ülke barajı''' uygulanır (2022 değişikliği ile %10'dan düşürülmüştür).
__İÇİNDEKİLERYOK__
* İllerin çıkaracağı milletvekili sayısı nüfuslarına göre YSK tarafından belirlenir.
__DEĞİŞTİRYOK__
* Milletvekili dağılımında '''[[D'Hondt sistemi]]''' kullanılır.
 
== Yasama Dokunulmazlığı ve Sorumsuzluğu ==
Milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı sorumlu tutulamamasına '''Yasama Sorumsuzluğu'''; suç işlediği iddia edilen milletvekilinin meclis kararı olmadıkça tutuklanamaması ve yargılanamamasına '''Yasama Dokunulmazlığı''' denir.
 
== Ayrıca bakınız ==
* [[Türkiye Cumhuriyeti Anayasası]]
* [[Milletvekili]]
* [[Anayasa hukuku]]
* [[Kuvvetler ayrılığı]]
 
== Kaynakça ==
{{Kaynakça}}
 
[[Kategori:Türkiye Büyük Millet Meclisi]]
[[Kategori:Türkiye'de siyaset]]
[[Kategori:Yasama organları]]
[[Kategori:Ankara'daki yapılar]]

17.53, 26 Kasım 2025 itibarı ile sayfanın şu anki hâli

     Türkiye Büyük Millet Meclisi

     
TBMM Genel Kurulu'nun görünümü
Tip Tek meclisli
Başkan Meclis Başkanı
Üye Sayısı 600 Milletvekili
Siyasi Gruplar Evet
Seçim Sistemi D'Hondt sistemi
Son Seçim 14 Mayıs 2023
Toplantı Yeri Çankaya, Ankara
Kuruluş 23 Nisan 1920
Slogan "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir."
Web Sitesi tbmm.gov.tr


Türkiye Büyük Millet Meclisi (kısaca TBMM veya Meclis), Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal devlet organlarından biridir ve yasama yetkisini Türk Milleti adına kullanır. "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir" ilkesi, Meclis'in varoluş temelini oluşturur.

23 Nisan 1920'de Ankara'da kurulan Meclis, Türk Kurtuluş Savaşı'nı yönetmiş olması nedeniyle "Gazi Meclis" unvanıyla da anılır.

Tarihçe

Meclis, I. Dünya Savaşı sonrasında İstanbul'un işgal edilmesi ve Meclis-i Mebûsan'ın kapatılmasının ardından, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde toplanmıştır.

Görev ve Yetkileri

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 87. maddesine göre TBMM'nin başlıca görevleri şunlardır:

  • Kanun Yapmak: Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
  • Bütçe: Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek.
  • Uluslararası Antlaşmalar: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
  • Savaş İlanı: Savaş ilanına ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yurt dışına gönderilmesine karar vermek.
  • Af Yetkisi: Genel ve özel af ilanına karar vermek (nitelikli çoğunlukla).
  • Üye Seçimi: Anayasa Mahkemesi'ne, RTÜK'e ve Sayıştay'a üye seçmek.

Yapısı ve İşleyişi

TBMM, genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur. Yasama dönemi 5 yıldır.

Başkanlık Divanı

Meclis çalışmalarını yöneten kuruldur. Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Başkan, meclis içinden gizli oyla seçilir.

Komisyonlar

Genel Kurul'a gelmeden önce kanun tekliflerinin görüşüldüğü uzmanlık organlarıdır.

Siyasi Parti Grupları

Meclis'te en az 20 milletvekiline sahip olan siyasi partiler grup kurabilirler. Gruplar, meclis çalışmalarında ve komisyonlarda üye sayıları oranında temsil edilirler.

Seçim Sistemi

Milletvekili genel seçimleri 5 yılda bir, Cumhurbaşkanı seçimi ile aynı gün yapılır.

  • Seçimlerde %7 ülke barajı uygulanır (2022 değişikliği ile %10'dan düşürülmüştür).
  • İllerin çıkaracağı milletvekili sayısı nüfuslarına göre YSK tarafından belirlenir.
  • Milletvekili dağılımında D'Hondt sistemi kullanılır.

Yasama Dokunulmazlığı ve Sorumsuzluğu

Milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı sorumlu tutulamamasına Yasama Sorumsuzluğu; suç işlediği iddia edilen milletvekilinin meclis kararı olmadıkça tutuklanamaması ve yargılanamamasına Yasama Dokunulmazlığı denir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

"https://hukukipedia.org/index.php?title=Türkiye_Büyük_Millet_Meclisi&oldid=1243" sayfasından alınmıştır