Türkiye Büyük Millet Meclisi
Türkiye Büyük Millet Meclisi |
|
|---|---|
|
|
| Tip | Tek meclisli |
| Başkan | Meclis Başkanı |
| Üye Sayısı | 600 Milletvekili |
| Siyasi Gruplar | Evet |
| Seçim Sistemi | D'Hondt sistemi |
| Son Seçim | 14 Mayıs 2023 |
| Toplantı Yeri | Çankaya, Ankara |
| Kuruluş | 23 Nisan 1920 |
| Slogan | "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir." |
| Web Sitesi | tbmm.gov.tr |
Türkiye Büyük Millet Meclisi (kısaca TBMM veya Meclis), Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal devlet organlarından biridir ve yasama yetkisini Türk Milleti adına kullanır. "Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir" ilkesi, Meclis'in varoluş temelini oluşturur.
23 Nisan 1920'de Ankara'da kurulan Meclis, Türk Kurtuluş Savaşı'nı yönetmiş olması nedeniyle "Gazi Meclis" unvanıyla da anılır.
Tarihçe
Meclis, I. Dünya Savaşı sonrasında İstanbul'un işgal edilmesi ve Meclis-i Mebûsan'ın kapatılmasının ardından, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde toplanmıştır.
- Birinci Meclis (1920-1923): Kurtuluş Savaşı'nı yöneten, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nu (1921 Anayasası) kabul eden ve Saltanatı kaldıran meclistir.
- İkinci Meclis (1923-1927): Cumhuriyet'i ilan eden, Hilafet'i kaldıran ve Lozan Antlaşması'nı onaylayan meclistir.
Görev ve Yetkileri
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 87. maddesine göre TBMM'nin başlıca görevleri şunlardır:
- Kanun Yapmak: Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak.
- Bütçe: Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek.
- Uluslararası Antlaşmalar: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak.
- Savaş İlanı: Savaş ilanına ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yurt dışına gönderilmesine karar vermek.
- Af Yetkisi: Genel ve özel af ilanına karar vermek (nitelikli çoğunlukla).
- Üye Seçimi: Anayasa Mahkemesi'ne, RTÜK'e ve Sayıştay'a üye seçmek.
Yapısı ve İşleyişi
TBMM, genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur. Yasama dönemi 5 yıldır.
Başkanlık Divanı
Meclis çalışmalarını yöneten kuruldur. Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur. Başkan, meclis içinden gizli oyla seçilir.
Komisyonlar
[Image of Judge in court room]
Genel Kurul'a gelmeden önce kanun tekliflerinin görüşüldüğü uzmanlık organlarıdır.
Siyasi Parti Grupları
Meclis'te en az 20 milletvekiline sahip olan siyasi partiler grup kurabilirler. Gruplar, meclis çalışmalarında ve komisyonlarda üye sayıları oranında temsil edilirler.
Seçim Sistemi
Milletvekili genel seçimleri 5 yılda bir, Cumhurbaşkanı seçimi ile aynı gün yapılır.
- Seçimlerde %7 ülke barajı uygulanır (2022 değişikliği ile %10'dan düşürülmüştür).
- İllerin çıkaracağı milletvekili sayısı nüfuslarına göre YSK tarafından belirlenir.
- Milletvekili dağılımında D'Hondt sistemi kullanılır.
Yasama Dokunulmazlığı ve Sorumsuzluğu
Milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı sorumlu tutulamamasına Yasama Sorumsuzluğu; suç işlediği iddia edilen milletvekilinin meclis kararı olmadıkça tutuklanamaması ve yargılanamamasına Yasama Dokunulmazlığı denir.