Asliye Hukuk Mahkemesi: Revizyonlar arasındaki fark

Hukukipedia sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
GörselVikimetin
Asliye Hukuk Mahkemesi hakkında kapsamlı bir wiki sayfası oluşturuldu. Görev, yetki, yargılama süreci ve yasal dayanağı ile ilgili bilgiler eklenmiştir.
 
Değişiklik özeti yok
 
(Aynı kullanıcının aradaki diğer 6 değişikliği gösterilmiyor)
1. satır: 1. satır:
'''Asliye Hukuk Mahkemesi''', Türkiye'nin hukuk sistemi içerisinde birinci derece yargılamaları yürüten ve belli değer ve niteliğe sahip davalara bakmakla görevli bir mahkemedir. İcra ve İflas Kanunu, Medeni Usul Hukuku ve özel kanunlarla belirlenmiş özgü yetkileri vardır.
{{Mahkeme bilgi kutusu
| ad          = Asliye Hukuk Mahkemesi
| resim        = Ahm.jpg | tür          = [[İlk Derece Mahkemesi]] (Genel)
| yargı_kolu  = [[Adli Yargı]]
| ülke        = {{Bayraksimge|TUR}} [[Türkiye]]
| dayanak      = [[Hukuk Muhakemeleri Kanunu/Madde 2|(HMK) Madde 2]]
| temyiz_mercii = [[Bölge Adliye Mahkemesi]] ve [[Yargıtay]]
| hakimi      = Tek Hâkim
}}


== Tanım ve Tasvir ==
'''Asliye Hukuk Mahkemesi''', [[Türkiye]]'deki adli yargı kolunda, malvarlığı haklarına ve şahıs varlığına ilişkin davalara bakan, aksine bir düzenleme bulunmadıkça genel görevli olan esas [[İlk Derece Mahkemesi|ilk derece mahkemesidir]].


Asliye Hukuk Mahkemesi, malvarlığı hakları ile ilgili davalara, şahıs varlığına ilişkin davalara ve kanunla belirlenen diğer davalara bakmakla yetkili mahkemedir. Türk yargı sistemi içerisinde adli yargının teşkilatlanmasında asliye mahkemeleri, ilçe ve il adliye merkezlerinde kurulur. Büyük ve karmaşık davaların çözümünde belirleyici rol oynarlar.
[[Sulh Hukuk Mahkemesi]]'nin aksine, Asliye Hukuk Mahkemesi istisnai değil, genel görevlidir. Bir uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği özel bir kanunla belirlenmemişse, o dava Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır.


== Görev ve Yetkisi ==
== Görev ve Yetkileri ==
6100 sayılı [[Hukuk Muhakemeleri Kanunu]]'nun 2. maddesi gereğince, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalar ile şahıs varlığına ilişkin davalarda görevlidir. Başlıca görev alanları şunlardır:


=== Malvarlığı Haklarına İlişkin Davalar ===
* '''Tazminat Davaları:''' Haksız fiil, sözleşmeye aykırılık veya trafik kazalarından kaynaklanan [[Maddi Tazminat|maddi]] ve [[Manevi Tazminat|manevi tazminat]] davaları.
* '''Tapu ve Mülkiyet Davaları:''' [[Tapu iptal ve tescil davası]], el atmanın önlenmesi (müdahalenin men'i), ecrimisil davaları.
* '''Kişiler Hukuku:''' İsim ve yaş tashihi (düzeltilmesi), derneklerin feshi gibi davalar.
* '''Sözleşmeden Doğan Davalar:''' Alacak davaları, sözleşmenin iptali veya ifası davaları.
* '''Diğer Mahkemelerin Olmadığı Yerler:''' Aile, Tüketici veya Ticaret mahkemelerinin kurulmadığı ilçelerde, Asliye Hukuk Mahkemesi bu davalara "Sıfatıyla" (Örn: Aile Mahkemesi Sıfatıyla) bakar.


Asliye Hukuk Mahkemeleri aşağıdaki davalar hakkında yargılama yapma yetkisine sahiptir:


* Gayrimenkul satışı, kirası ve mülkiyeti ile ilgili davalar
* Mal paylaşması ve mirastan kaynaklanan davalar
* Ticari işlemlere ilişkin davalar
* Kontrat ve sözleşme ihtilafları
* Borç davası ve para tahsili davaları


=== Şahıs Varlığına İlişkin Davalar ===
== Yargılama Usulü ==
Asliye Hukuk Mahkemelerinde kural olarak '''[[Yazılı Yargılama Usulü]]''' uygulanır. Bu usul, Sulh Hukuk Mahkemelerindeki basit yargılama usulünden daha kapsamlı ve detaylıdır. Süreç şu aşamalardan oluşur:


* Evlenme ve boşanma (bazı istisnalar hariç)
# '''Dilekçeler Aşaması:''' Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi olmak üzere karşılıklı ikişer dilekçe sunulur.
* Vesayet ve kayyımlık meseleleri
# '''Ön İnceleme:''' Hâkim, uyuşmazlık konularını belirler ve tarafları sulhe teşvik eder.
* Nafaka davaları
# '''Tahkikat:''' Delillerin toplandığı, tanıkların dinlendiği ve bilirkişi incelemelerinin yapıldığı ana aşamadır.
* Evlilik varlığının kaldırılması davası
# '''Sözlü Yargılama:''' Tarafların son sözlerinin sorulduğu aşamadır.
# '''Hüküm:''' Mahkemenin nihai kararını verdiği aşamadır.


=== Diğer Davalar ===
== Teşkilat Yapısı ==
Her Asliye Hukuk Mahkemesi, tek bir Hâkim tarafından yönetilir. Kalem hizmetleri Yazı İşleri Müdürü yönetimindeki zabıt kâtipleri tarafından yürütülür. İş yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde birden fazla numaralı daire (Örn: İstanbul 15. Asliye Hukuk Mahkemesi) şeklinde örgütlenir.


* Kanunla belirlenen diğer bütün davalar
== Ayrıca Bakınız ==
* Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanına girmeyen davaların tümü
* [[Sulh Hukuk Mahkemesi]]
* [[Asliye Ticaret Mahkemesi]]
* [[Asliye Ceza Mahkemesi]]
* [[Yargıtay]]


== Yargılama Süreci ==
== Kaynakça ==
<references />
* 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Madde 2.
* 5235 Sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri Kanunu.


{| class="wikitable"
[[Kategori:Türk hukuk sistemi]]
|-
! Adım !! Tanım !! Süre
|-
| Dava Açılması || Davacı veyahut temsilcisi tarafından davanın açılması ve dilekçe hazırlanması || Sınırsız
|-
| Ön İnceleme || Mahkeme tarafından davada usuli yapısı ve arabuluculuk yönlendirilmesinin yapılması || 30 gün
|-
| İlk Duruşma || Tarafların dinlenmesi ve delil sunumunun başlatılması || Atanmış gündür
|-
| Delil Aşaması || Tanık dinleme, bilirkişi raporları ve dokümanter delillerin incelenmesi || Birden fazla oturum
|-
| Son Savunma || Tarafların son söz hakkı verilmesi || Atanmış oturumda
|-
| Karar Verilmesi || Mahkeme tarafından müzakere ve karar yazılması || 30 gün
|-
| Karar Açıklanması || Kararın taraflara bildirilmesi ve hukuk mirasının başlaması || Resmi olarak
|}
 
== Yetki Meselesi ==
 
=== Genel Yetki ===
 
Genel yetki, davalının (müddefen) ikametgahı mahkemesine ait olup, ilçe adliyelik merkezlerinde kurulu Asliye Hukuk Mahkemelerine aittir.
 
=== Kesin Yetki ===
 
Kesin yetki, bazı özel davalarda kanun tarafından belirlenmiş olup, yalnızca o mahkemeler tarafından karara bağlanabilir. Örneğin:
* Gayrimenkul davalarında gayrimenkulün bulunduğu yer mahkemesi
* Çalışan çıkıştırma davalarında işin görüldüğü yer mahkemesi
 
== Asliye Hukuk Mahkemesi vs Sulh Hukuk Mahkemesi ==
 
{| class="wikitable"
|-
! Kriter !! Asliye Hukuk Mahkemesi !! Sulh Hukuk Mahkemesi
|-
| '''Dava Değeri''' || Dava değeri yüksek || Dava değeri düşük
|-
| '''Yerleşim Yeri''' || İl ve ilçe merkezlerinde || Mahalle ve köylerde
|-
| '''Yargıçlar''' || Birden fazla yargıç || Tek yargıç
|-
| '''İstinaf Hakkı''' || Vardır || Sınırlı
|-
| '''Hukuki İşlemler''' || Daha karmaşık işlemler || Basit işlemler
|-
| '''Takip Davası''' || Evet || Evet (sınırlı)
|-
| '''Bilirkişi Raporu''' || Sık kullanılır || Nadir kullanılır
|}
 
== Kuruluşu ve Yapısı ==
 
Asliye Hukuk Mahkemelerine başkan, hakim ve yazı işleri müdürü bağlıdır. Mahkemenin yapısı bulunduğu yerin büyüklüğü ve dava yoğunluğuna göre değişebilir. Bazı büyük illerde çoklu Asliye Hukuk Mahkemesi kurulu olup, her biri farklı davalar için ayrılabilir.
 
== Yasal Dayanağı ==
 
Asliye Hukuk Mahkemelerinin kurulması, görev ve yetkisinin tanımlanması aşağıda belirtilen yasal dayanaklara aittir:
 
* 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) - Madde 6, 7, 8
* 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemelerinin Kuruluşu Hakkında Kanun
* Anayasa'nın 9. Maddesi
* 1982 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
 
== Bölge Adliye Mahkemesi ile İlişkisi ==
 
Asliye Hukuk Mahkemelerinin vermiş olduğu kararlar, tarafların itirazı halinde Bölge Adliye Mahkemelerine (İstinaf Mahkemeleri) gider. Bölge Adliye Mahkemeleri, bu kararları yeniden değerlendirerek hukuki açıdan kontrol eder ve gerekli gördüğü hallerde orijinal karara ek veya katılabilir.
 
== Modern Gelişmeler ==
 
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2011 yılında yürürlüğe girmesiyle birlikte Asliye Hukuk Mahkemelerinin görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Elektronik yargılama sistemi, arabuluculuk mekanizması ve dava değerine göre yetki taksimi gibi modern uygulamalar mahkeme işleyişini iyileştirmiştir.
 
== Kaynaklar ==
 
* Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 sayılı Kanun)
* Adli Yargı İlk Derece Mahkemelerinin Kuruluşu Hakkında Kanun (5235 sayılı Kanun)
* Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
* Yılmaz, Ejder. (2018). "Asliye Hukuk Mahkemeleri". Hukuk Dergisi.
 
[[Kategori:Hukuk]]
[[Kategori:Türk Yargı Sistemi]]
[[Kategori:Mahkemeler]]
[[Kategori:Mahkemeler]]
[[Kategori:Türk Hukuku]]
__İÇİNDEKİLERYOK__
__DEĞİŞTİRYOK__

06.56, 28 Kasım 2025 itibarı ile sayfanın şu anki hâli

Asliye Hukuk Mahkemesi

Tür İlk Derece Mahkemesi (Genel)
Yargı Kolu Adli Yargı
Ülke TUR  Türkiye
Yasal Dayanak (HMK) Madde 2
Temyiz Mercii Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay
Hakim Sayısı Tek Hâkim

Asliye Hukuk Mahkemesi, Türkiye'deki adli yargı kolunda, malvarlığı haklarına ve şahıs varlığına ilişkin davalara bakan, aksine bir düzenleme bulunmadıkça genel görevli olan esas ilk derece mahkemesidir.

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin aksine, Asliye Hukuk Mahkemesi istisnai değil, genel görevlidir. Bir uyuşmazlığın hangi mahkemede görüleceği özel bir kanunla belirlenmemişse, o dava Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır.

Görev ve Yetkileri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2. maddesi gereğince, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalar ile şahıs varlığına ilişkin davalarda görevlidir. Başlıca görev alanları şunlardır:

  • Tazminat Davaları: Haksız fiil, sözleşmeye aykırılık veya trafik kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları.
  • Tapu ve Mülkiyet Davaları: Tapu iptal ve tescil davası, el atmanın önlenmesi (müdahalenin men'i), ecrimisil davaları.
  • Kişiler Hukuku: İsim ve yaş tashihi (düzeltilmesi), derneklerin feshi gibi davalar.
  • Sözleşmeden Doğan Davalar: Alacak davaları, sözleşmenin iptali veya ifası davaları.
  • Diğer Mahkemelerin Olmadığı Yerler: Aile, Tüketici veya Ticaret mahkemelerinin kurulmadığı ilçelerde, Asliye Hukuk Mahkemesi bu davalara "Sıfatıyla" (Örn: Aile Mahkemesi Sıfatıyla) bakar.


Yargılama Usulü

Asliye Hukuk Mahkemelerinde kural olarak Yazılı Yargılama Usulü uygulanır. Bu usul, Sulh Hukuk Mahkemelerindeki basit yargılama usulünden daha kapsamlı ve detaylıdır. Süreç şu aşamalardan oluşur:

  1. Dilekçeler Aşaması: Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi olmak üzere karşılıklı ikişer dilekçe sunulur.
  2. Ön İnceleme: Hâkim, uyuşmazlık konularını belirler ve tarafları sulhe teşvik eder.
  3. Tahkikat: Delillerin toplandığı, tanıkların dinlendiği ve bilirkişi incelemelerinin yapıldığı ana aşamadır.
  4. Sözlü Yargılama: Tarafların son sözlerinin sorulduğu aşamadır.
  5. Hüküm: Mahkemenin nihai kararını verdiği aşamadır.

Teşkilat Yapısı

Her Asliye Hukuk Mahkemesi, tek bir Hâkim tarafından yönetilir. Kalem hizmetleri Yazı İşleri Müdürü yönetimindeki zabıt kâtipleri tarafından yürütülür. İş yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde birden fazla numaralı daire (Örn: İstanbul 15. Asliye Hukuk Mahkemesi) şeklinde örgütlenir.

Ayrıca Bakınız

Kaynakça

  • 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Madde 2.
  • 5235 Sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri Kanunu.


"https://hukukipedia.org/index.php?title=Asliye_Hukuk_Mahkemesi&oldid=1334" sayfasından alınmıştır