İstinaf

İstinaf
Türü	Olağan Kanun Yolu
Yetkili Mahkeme	Bölge Adliye / İdare Mahkemesi
Denetimin Kapsamı	Hukuksal ve Maddi Denetim
Sisteme Girişi	HMK ve CMK'da 2016

İstinaf, ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kararların, yetkili üst mahkeme (Bölge Adliye veya Bölge İdare Mahkemesi) tarafından yeniden incelenmesi ve denetlenmesidir.

İstinaf, 2016 yılında Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) sistemine dahil edilerek Türkiye'de yargı sistemi üç aşamalı (İlk Derece - İstinaf - Temyiz) bir yapıya kavuşmuştur.

İstinafın Fonksiyonu

İstinaf incelemesi, Temyiz (Yargıtay) incelemesinden farklıdır. İstinafın temel özelliği, **maddi denetim** yapmasıdır.

1. Maddi Denetim

İstinaf mahkemesi, ilk derece mahkemesinin yaptığı gibi olayın esasına, delillere, tanık ifadelerine ve keşif raporlarına bakar. İlk derece mahkemesinin vakıa (olay) tespitinde hata yapıp yapmadığını denetler.

2. Hukuki Denetim

İstinaf mahkemesi, uygulanan kanun maddelerinin doğru olup olmadığını, yargılama usulünde hata yapılıp yapılmadığını denetler.

İstinaf Mahkemeleri

İstinaf başvuruları, ilgili yargı koluna göre şu Bölge Mahkemelerinde incelenir:

• Bölge Adliye Mahkemesi (BAM): Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamındaki kararlar.
• Bölge İdare Mahkemesi (BİM): İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamındaki kararlar.

İstinaf Sonucu Verilebilecek Kararlar

İstinaf mahkemesinin inceleme sonucunda verebileceği kararlar, sadece bozma ile sınırlı değildir:

1. Esastan Red: Kararın usul ve esasa uygun bulunması halinde istinaf başvurusu reddedilir. 2. Düzeltilerek Onama (Islah): Karar usulen veya esasta küçük bir hataya sahipse, mahkeme bu hatayı düzelterek kararı onar (Örn: Hesap hatası). 3. Kaldırma ve Yeniden Hüküm Kurma: Eksikliklerin giderilmesine gerek yoksa, istinaf mahkemesi ilk derece mahkemesinin kararını kaldırır ve kendisi yeniden karar verir. 4. Kaldırma ve Gönderme: İlk derece mahkemesinin eksik bıraktığı büyük bir usul hatası varsa, karar kaldırılarak dosya eksikliğin giderilmesi için ilk derece mahkemesine geri gönderilir.

Temyiz ile Farkı

İstinaf, hem olayı (maddi vakıaları) hem de hukuku denetlerken; Temyiz yolu (Yargıtay/Danıştay), kural olarak sadece hukuki denetim (yani kanunun doğru uygulanıp uygulanmadığını) yapar, olayın esasına ve delillerine girmez.

Ayrıca Bakınız

• Temyiz
• Kanun Yolu
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• Bölge Adliye Mahkemesi