Bilirkişi

Bilirkişi
	Orig: Expert
Hukuk Dalı	Usul Hukuku (HMK ve CMK)
Yasal Dayanak	6754 Sayılı Bilirkişilik Kanunu
Türü	Yargı Yardımcısı
Temel Özellik	Özel veya teknik bilgi gerektiren konularda görüş bildirme
Hukuki Sonuç	Takdiri Delil (Hakimi bağlamaz)

Bilirkişi, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde, hakim veya savcının başvurusu üzerine oy ve görüşünü sözlü ya da yazılı olarak bildiren uzman kişidir.

Bilirkişi, yargılamanın bir parçası değil, "yargı yardımcısı"dır. Hakimin bilmediği teknik konularda (Örn: İnşaatın sağlamlığı, imzanın sahteliği, trafik kazasında kusur oranı) devreye girer.

Temel Kural: Hukuki Konuda Bilirkişi Olmaz

Bilirkişilik kurumunun en önemli sınırı şudur: Genel hayat tecrübesiyle veya hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz.

Örneğin; "Bu sözleşme geçerli mi?", "Bu eylem suç mu?" gibi sorular bilirkişiye sorulamaz. Hukuku bilmek ve uygulamak bizzat hakimin görevidir.

Seçimi ve Görevlendirilmesi

Bilirkişiler, Adalet Bakanlığına bağlı "Bilirkişilik Bölge Kurulları" tarafından oluşturulan resmi listelerden seçilir.

Mahkeme, listedeki uzmanlardan birini (veya heyet halinde ise üçünü) resen seçer.
Bilirkişi, göreve başlamadan önce mahkeme huzurunda "Görevi tarafsız ve doğru yapacağına" dair yemin eder.

Bilirkişi Raporu

Bilirkişi, incelemesini tamamladıktan sonra mahkemeye gerekçeli bir rapor sunar.

Bağlayıcılığı Yoktur: Kanuna göre bilirkişi raporu takdiri delil niteliğindedir. Hakim, bilirkişi raporuyla bağlı değildir; gerekçesini göstererek raporun aksine karar verebilir. (Ancak uygulamada hakimler teknik konularda genellikle rapora uyarlar).
İtiraz: Taraflar, raporun tebliğinden itibaren 2 hafta içinde rapora itiraz edebilirler. İtiraz haklı bulunursa mahkeme "Ek Rapor" isteyebilir veya yeni bir bilirkişi heyeti atayabilir.

Bilirkişinin Sorumluluğu

Bilirkişilik bir kamu hizmetidir. Bu nedenle bilirkişiler, görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır.

Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik Suçu (TCK 276): Bilerek gerçeği çarpıtan veya sahte rapor düzenleyen bilirkişi, 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası ile yargılanır.

Tanık ile Farkı

Kriter	Bilirkişi	Tanık (Şahit)
Bilgi Türü	Teknik/Bilimsel görüş bildirir	Beş duyusuyla gördüğü olayı anlatır
İkame Edilebilirlik	Değiştirilebilir (Başka uzman atanabilir)	Değiştirilemez (Olayı gören odur)
Zaman	Olaydan sonra dosyayı inceler	Olay anında oradadır

Ayrıca Bakınız

Kaynakça

6754 Sayılı Bilirkişilik Kanunu.
Kuru, Baki. Hukuk Muhakemeleri Usulü.